Khi bắt đầu làm việc tại nhà, phản xạ đầu tiên của phần lớn mọi người là mua bàn ghế. Đó là khoản chi lớn nhất và thường là khoản ít quan trọng nhất trong bốn thứ dưới đây.
Thứ quyết định bạn làm việc được hay không nằm ở vị trí, ánh sáng và ranh giới — và ba thứ đó gần như không tốn tiền.
Thứ 1 — Vị trí: chọn theo tiếng ồn, không theo chỗ trống
Sai lầm phổ biến là đặt bàn vào chỗ nào còn trống. Hãy chọn theo ba tiêu chí, xếp theo thứ tự quan trọng:
- Xa nguồn ồn thường xuyên: bếp, phòng khách nơi có tivi, lối đi chính, cửa ra vào
- Có ánh sáng tự nhiên, nhưng không đối diện thẳng cửa sổ — xem phần dưới
- Có thể tách khỏi tầm nhìn của sinh hoạt gia đình, dù chỉ bằng một tấm rèm hoặc một chiếc kệ
Trong nhà ống Việt Nam, phần giữa nhà thường tối và bí — đây là chỗ hay bị dùng làm góc làm việc và cũng là chỗ tệ nhất. Cách xử lý ánh sáng và luồng đi cho nhà ống ở bài nhà nhỏ và nhà ống.
Thứ 2 — Ánh sáng: ba nguyên tắc
- Ánh sáng tự nhiên đến từ bên cạnh, không từ phía trước mặt và không từ sau lưng. Trước mặt thì chói, sau lưng thì đổ bóng lên bàn và gây loá màn hình.
- Có đèn bàn riêng, không chỉ dựa vào đèn trần. Đèn trần một mình tạo bóng đổ ngay chỗ bạn đang làm việc.
- Ánh sáng phòng và ánh sáng màn hình không được chênh nhau quá nhiều — làm việc trong phòng tối với màn hình sáng là nguyên nhân phổ biến của mỏi mắt và đau đầu cuối ngày.
Hướng cửa sổ cũng quyết định giờ nào góc đó dùng được: hướng tây nắng gắt buổi chiều, đúng lúc nhiều người làm việc nhất. Cách đọc nắng gió theo hướng nhà ở bài hướng nhà và bố trí phòng theo nắng gió.
Thứ 3 — Ranh giới, cả về vật lý lẫn về thời gian
Đây là phần quyết định nhất và cũng ít tốn tiền nhất.
Ranh giới vật lý
- Một góc cố định, dù nhỏ — làm việc ở bàn ăn rồi dọn đi mỗi bữa khiến bạn mất thời gian khởi động lại mỗi lần
- Một dấu hiệu tách biệt: tấm rèm, kệ sách quay ngang, tấm bình phong, hoặc chỉ là một tấm thảm nhỏ đánh dấu khu vực
- Cất đồ làm việc đi khi hết giờ, nếu buộc phải dùng chung không gian — hành động cất đồ chính là tín hiệu kết thúc ngày làm việc
Ranh giới thời gian
- Giờ bắt đầu và giờ kết thúc cố định, và nói cho người trong nhà biết
- Một khoảng đệm đầu và cuối ngày: đi bộ mười phút, hoặc pha một ly nước — nó thay thế cho quãng đường đi làm mà bạn không còn
- Không mang máy vào phòng ngủ
Thiếu ranh giới là nguyên nhân hàng đầu khiến làm việc tại nhà trở nên mệt hơn đi làm — nó xoá mất điểm kết thúc của ngày. Các dấu hiệu và cách xử lý ở bài kiệt sức vì công việc.
Thứ 4 — Bàn ghế và tư thế
Bây giờ mới tới phần thiết bị. Bốn điểm đáng đầu tư, xếp theo thứ tự:
- Ghế có tựa lưng đỡ được phần thắt lưng. Đây là khoản đáng chi nhất — bạn ngồi trên nó tám tiếng mỗi ngày.
- Chiều cao bàn và ghế đúng: khuỷu tay khoảng vuông góc khi gõ phím, chân đặt phẳng trên sàn. Nếu ghế cao quá, một chiếc kê chân giải quyết được.
- Màn hình ngang tầm mắt — với người dùng máy tính xách tay, một giá kê cộng bàn phím rời là thay đổi lớn nhất về tư thế với chi phí rất nhỏ.
- Bàn đủ rộng để đặt thêm sổ và cốc nước mà không phải dọn.
Và một nguyên tắc quan trọng hơn mọi thiết bị: đứng dậy mỗi giờ một lần. Không có chiếc ghế nào bù được cho việc ngồi liên tục nhiều giờ.
Nhà nhỏ, không có phòng riêng
Phần lớn người làm việc tại nhà ở Việt Nam rơi vào trường hợp này. Bốn phương án theo diện tích:
- Góc dưới gầm cầu thang — thường bỏ trống, và có sẵn cảm giác tách biệt; cần thêm đèn
- Một mặt của tủ hoặc kệ quay ngang tạo vách ngăn, phía sau đặt bàn nhỏ
- Bàn gấp gắn tường: mở ra khi làm việc, gấp lại khi hết giờ — chính động tác gấp lại là ranh giới
- Ban công có mái che, nếu đủ rộng và không nắng gắt
Nguyên tắc chung cho nhà nhỏ: chọn chỗ có sẵn cảm giác riêng tư, rồi thêm ánh sáng — dễ hơn nhiều so với việc chọn chỗ sáng rồi cố tạo riêng tư.
Khi cả nhà cùng ở nhà
- Thoả thuận giờ yên tĩnh — nói ra một lần rõ ràng hiệu quả hơn nhắc mỗi ngày
- Một dấu hiệu đơn giản cho biết bạn đang họp: đeo tai nghe, hoặc đóng cửa, hoặc một tấm biển nhỏ. Với trẻ nhỏ, một quy ước hình ảnh dễ hiểu hơn lời nói.
- Nếu hai người cùng làm việc tại nhà, tách hai góc ở hai đầu thay vì ngồi cạnh nhau — tiếng nói chuyện điện thoại là nguồn ồn khó chịu nhất
- Nhà nhiều thế hệ thì nguyên tắc tách theo nhịp sinh hoạt càng quan trọng — xem bài nhà nhiều thế hệ cùng ở
Ba thứ về kỹ thuật cần kiểm trước
- Sóng mạng ở đúng vị trí đó — kiểm trước khi kê bàn, không phải sau. Góc xa bộ phát thường yếu hơn nhiều so với cảm giác.
- Ổ điện đủ và an toàn: đừng cắm nhiều thiết bị vào một ổ nối; với nhà cũ, kiểm hệ thống điện trước — xem bài an toàn cho nhà ống
- Nền phía sau khi gọi video: chọn một mảng tường gọn, tránh ngược sáng
Nếu bạn đang thuê nhà hoặc đang tìm nhà
Với người làm việc tại nhà, tiêu chí chọn nhà đổi khác:
- Có một góc đủ yên tách khỏi lối đi chính
- Chất lượng mạng ở khu vực — hỏi hàng xóm, đừng hỏi chủ nhà
- Tiếng ồn từ bên ngoài: mặt đường lớn, công trình đang xây, quán xá. Hãy tới xem vào đúng khung giờ bạn sẽ làm việc — đây là điều ít người làm và nó thay đổi hoàn toàn đánh giá
- Ánh sáng tự nhiên ở khu vực bạn định đặt bàn
Danh sách đầy đủ khi đi xem ở bài đi thuê nhà: kiểm gì lúc xem phòng và đi xem nhà: mười lăm thứ nên nhìn.
Với người thoả thuận làm từ xa với công ty
Ngoài chỗ ngồi, có những điều nên thoả thuận rõ trước khi nhận: thiết bị ai lo, chi phí mạng và điện, giờ phải trực tuyến, cách đánh giá công việc. Danh sách ở bài làm việc từ xa và làm việc linh hoạt.
Danh sách làm trong một buổi
- Đi một vòng nhà vào đúng giờ bạn hay làm việc, nghe tiếng ồn và xem ánh sáng ở từng góc
- Chọn vị trí, kiểm sóng mạng và ổ điện tại chỗ đó
- Đặt bàn sao cho ánh sáng tự nhiên đến từ bên cạnh
- Thêm một đèn bàn và một dấu hiệu tách biệt
- Chỉnh chiều cao ghế và kê màn hình ngang tầm mắt
- Thống nhất giờ yên tĩnh với người trong nhà
Sáu bước, phần lớn không tốn tiền, và chúng có tác dụng lớn hơn hẳn một bộ bàn ghế đắt đặt sai chỗ.
Hỏi đáp
Không có chỗ nào yên trong nhà thì sao?
Ưu tiên tai nghe chống ồn và sắp lịch: dồn các việc cần tập trung vào khung giờ nhà vắng nhất. Ranh giới thời gian thay thế được phần nào cho ranh giới không gian.
Làm việc ở bàn ăn có được không?
Được trong ngắn hạn, nhưng nên có một hộp đựng toàn bộ đồ làm việc để cất đi mỗi tối. Việc cất đi vừa giữ được không gian sinh hoạt vừa tạo ra điểm kết thúc ngày làm việc.
Có nên đầu tư ghế đắt không?
Nếu bạn làm việc tại nhà toàn thời gian thì đây là khoản đáng chi nhất trong danh sách. Nhưng một chiếc ghế bình thường đặt đúng chiều cao vẫn tốt hơn một chiếc ghế đắt đặt sai.
Góc làm việc có làm tăng giá trị căn nhà không?
Không trực tiếp, nhưng một căn có góc yên tĩnh và đủ sáng là điểm cộng thật với nhóm người mua làm việc tại nhà — và nhóm này đang lớn dần. Hãy nêu nó khi rao, xem bài chụp ảnh và viết tin bán nhà.
