Người đi thuê thường ở thế yếu hơn: ít thời gian, cần chỗ gấp, và xem phòng trong mười lăm phút giữa giờ tan làm.
Phần lớn rắc rối về sau bắt nguồn ngay từ mười lăm phút đó — cộng với một khoản tiền trả vội cho người mà bạn chưa xác minh có quyền cho thuê hay không.
Việc quan trọng nhất: xác minh người cho thuê
Đây là bước nhiều người bỏ qua và cũng là bước gây thiệt hại lớn nhất.
Có ba tình huống thường gặp:
- Người cho thuê là chủ sở hữu — trường hợp gọn nhất. Xin xem giấy tờ nhà và giấy tờ tuỳ thân, đối chiếu tên.
- Người cho thuê là người thuê lại rồi cho thuê tiếp — cần xem hợp đồng gốc của họ có cho phép việc này không, và thời hạn hợp đồng gốc còn bao lâu. Nếu hợp đồng gốc hết trước hợp đồng của bạn, bạn có nguy cơ bị đuổi giữa chừng.
- Người cho thuê là người quản lý được uỷ quyền — cần giấy uỷ quyền, và nên trả tiền vào tài khoản đứng tên chủ nhà.
Câu hỏi đơn giản để mở đầu: "Anh chị cho em xem giấy tờ nhà với ạ, để em ghi đúng thông tin vào hợp đồng." Người có quyền cho thuê không thấy phiền với câu này.
Bẫy phí giữ chỗ
Kịch bản quen thuộc: phòng đẹp, giá tốt, "có người khác đang hỏi rồi", và bạn được đề nghị đặt vài trăm nghìn tới vài triệu để giữ chỗ ngay tại chỗ.
Ba nguyên tắc:
- Không trả tiền cho người chưa xác minh được quyền cho thuê
- Có trả thì phải có giấy — ghi rõ số tiền, lý do, và điều kiện hoàn lại nếu không ký hợp đồng
- Cẩn thận với người dẫn xem không phải chủ và cũng không có giấy uỷ quyền — sau khi mất liên lạc thì bạn không biết tìm ai
Sức ép thời gian là công cụ, không phải sự thật. Một phòng thật sự tốt sẽ vẫn tốt sau ba mươi phút bạn kiểm tra giấy tờ.
Kiểm gì khi xem phòng
Nước và điện
- Mở hết vòi cùng lúc xem áp lực nước còn đủ không
- Xả bồn cầu, xem thoát nước sàn
- Đếm ổ điện, xem có đủ và có đúng chỗ cần không
- Hỏi công tơ riêng hay chia chung — chia chung là nguồn tranh cãi số một
Ẩm mốc và thấm
- Xem chân tường, góc trần, quanh cửa sổ
- Ngửi mùi ẩm — mùi này không giấu được
- Vết sơn mới loang lổ ở một mảng tường thường là dấu vá chỗ thấm
Sáng và thoáng
- Tắt hết đèn xem phòng còn sáng không
- Có cửa sổ mở ra ngoài trời thật, hay mở vào giếng trời kín
- Phòng hướng tây sẽ rất nóng buổi chiều — nếu xem lúc sáng thì không thấy
An toàn
- Lối thoát khi có cháy — nhà nhiều phòng cho thuê mà chỉ một lối duy nhất là rủi ro thật
- Khoá cửa, cửa sổ tầng thấp
- Có chỗ để xe an toàn không, có ai trông không
Tiếng ồn
Đây là thứ chỉ lộ ra ngoài giờ hành chính. Nếu ưng phòng, quay lại vào buổi tối hoặc cuối tuần trước khi ký.
Những câu nên hỏi hàng xóm
Hỏi người ở cạnh cho biết nhiều hơn hỏi người cho thuê:
- Khu này có ngập khi mưa lớn không?
- Nước có bị yếu vào giờ cao điểm không?
- Chủ nhà có dễ chịu khi cần sửa chữa không?
- Người thuê trước ở bao lâu, vì sao chuyển đi?
Câu cuối đáng giá nhất. Nếu phòng thay người liên tục, thường có lý do.
Các khoản tiền phải hỏi rõ trước khi ký
| Khoản | Cần làm rõ |
|---|---|
| Tiền cọc | Bao nhiêu tháng, trả lại khi nào, trừ những gì |
| Tiền thuê | Đã gồm gì chưa, thanh toán ngày nào |
| Điện | Giá mỗi số, tính theo công tơ riêng hay chia đầu người |
| Nước | Theo khối hay theo người |
| Dịch vụ | Rác, gửi xe, thang máy, bảo vệ, internet |
| Phí phát sinh | Phí quản lý, phí sửa chữa nhỏ, phí về khuya |
Giá điện nước là chỗ chênh lệch âm thầm nhất. Một mức giá điện cao hơn đáng kể so với giá sinh hoạt, nhân cho mùa nóng, có thể xoá sạch phần bạn tưởng đã tiết kiệm được khi chọn phòng rẻ hơn.
Biên bản bàn giao — mười phút cứu cả khoản cọc
Trước khi dọn vào, đi một vòng cùng chủ nhà và chụp ảnh mọi thứ: tường, sàn, thiết bị, đồ đạc kèm theo, chỉ số công tơ điện nước.
Ghi thành biên bản có chữ ký hai bên, kèm ảnh. Đây là thứ quyết định lúc trả nhà bạn có bị trừ cọc cho những vết đã có sẵn từ trước hay không.
Chi tiết các điều khoản còn lại nằm ở bài bảy điều khoản trong hợp đồng thuê nhà.
Trước khi chốt: so giá với mặt bằng
Đi xem ba tới năm phòng cùng khu trước khi quyết. Giá thuê chênh nhau rất nhiều trong cùng một khu vực, và bạn chỉ nhận ra khi có mẫu để so.
Nếu đang cân nhắc giữa thuê và mua, có thể ước tính giá trị căn nhà tương đương tại công cụ định giá nhà đất để thấy khoảng cách giữa hai phương án.
Hỏi đáp
Có nên thuê qua môi giới không?
Được, nhưng hỏi rõ ai trả phí và bao nhiêu trước khi đi xem. Môi giới đàng hoàng nói ngay từ đầu; người né câu này thường có lý do.
Đặt cọc mấy tháng là bình thường?
Tuỳ khu vực và loại nhà, phổ biến là một tháng. Mức cao bất thường kèm hợp đồng sơ sài là dấu hiệu đáng dừng lại.
Cần đăng ký tạm trú không?
Nên làm, và nên thoả thuận rõ với chủ nhà về việc này ngay khi ký. Không có giấy tờ cư trú gây vướng khi làm nhiều thủ tục khác.
Chủ nhà đòi vào phòng bất kỳ lúc nào có được không?
Đây là điều nên ghi rõ trong hợp đồng: báo trước bao lâu và trong trường hợp nào. Không ghi thì rất khó nói chuyện khi phát sinh.
